40. rocznica podpisania Porozumień Sierpniowych. Strajkowano w Słupsku i Ustce

Marcin Wójcik
Marcin Wójcik
40 lat temu, 31 sierpnia 1980 r. w Stoczni Gdańskiej podpisano Porozumienia Sierpniowe. To symboliczna data utworzenia NSZZ „Solidarność”, która dała początek pokojowej rewolucji i doprowadziła do upadku komunizmu w Polsce i Europie. Swój wkład w ten sukces miały również strajkujące zakłady w Słupsku, Ustce i pozostałych miastach dawnego województwa słupskiego. Archiwum
40 lat temu, 31 sierpnia 1980 r. w Stoczni Gdańskiej podpisano Porozumienia Sierpniowe. To symboliczna data utworzenia NSZZ „Solidarność”, która dała początek pokojowej rewolucji i doprowadziła do upadku komunizmu w Polsce i Europie. Swój wkład w ten sukces miały również strajkujące zakłady w Słupsku, Ustce i pozostałych miastach dawnego województwa słupskiego.

Początek wolności
31 sierpnia 1980 po ponad dwóch tygodniach strajków w całej Polsce, w sali BHP Stoczni Gdańskiej zostały podpisane Porozumienia Sierpniowe. Sygnatariuszami dokumentu byli przedstawiciele Międzyzakładowego Komitetu Strajkowego z Lechem Wałęsą na czele oraz Rząd PRL reprezentowany przez ówczesnego premiera Mieczysława Jagielskiego. Dzień wcześniej, 30 sierpnia, taki dokument podpisano również w Stoczni Szczecińskiej, a kolejne (odpowiednio 3 i 11 września 1980 roku), w kopalniach Jastrzębiu-Zdroju i w Hucie Katowice. To data utworzenia Niezależnych Samorządnych Związków Zawodowych „Solidarność”. Dzień ten uważany jest również za początek pokojowej rewolucji, która obaliła komunizm w Polsce i Europie. Swój udział miały w tym również strajkujące zakłady w Słupsku, Ustce i innych miastach dawnego województwa słupskiego.

Dołączyli jako jedni z pierwszych
Zakłady funkcjonujące w Słupsku i Ustce oficjalnie dołączyły do strajku 21 sierpnia 1980, ale już wcześniej pojawiały się tam sygnały niezadowolenia załóg z zastałej sytuacji. Jak podaje Igor Hałągida w publikacji pt. „Służba Bezpieczeństwa wobec NSZZ „Solidarność” w Słupsku w latach 1980–1981”, Między innymi 6 sierpnia w Północnych Zakładach Przemysłu Skórzanego „Alka” 45 pracowników działu gospodarki narzędziowej zażądało zmiany warunków angażu i  podwyżek płac. Następnego dnia postulat podwyższenia pensji zgłosiło także 10 ładowaczy z działu zaopatrzenia w Słupskiej Fabryce Mebli. W kolejnych dniach podobne postulaty zgaszano także w innych zakładach w regionie. Pierwszymi przedsiębiosrstwami, które rozpoczęły strajk w regionie słupskim była Stocznia Ustka oraz słupski węzeł PKP. W następnych dniach do protestu zaczęły przyłączać się inne zakłady: Przedsiębiorstwo Transportowo-Sprzętowe „Transbud” (20  sierpnia), Zakład Urządzeń Okrętowych „Sezamor” i  Państwowa Komunikacja Samochodowa (21  sierpnia), Komunalne Przedsiębiorstwo Naprawy Autobusów „Kapena” i Słupska Fabryka Mebli (22 sierpnia), Słupska Fabryka Obrabiarek „Safo” (24  sierpnia), Północne Zakłady Przemysłu Skórzanego „Alka” (25 sierpnia), Zakłady Naprawy Taboru Kolejowego w Słupsku (25 sierpnia), Fabryka Maszyn Rolniczych „Agromet-Famarol” i Zakład Przemysłu Cukierniczego „Pomorzanka” (26 sierpnia), Spółdzielnia Pracy „Automat” (27 sierpnia). Do nich dołączyły także przedsiębiorstwa z mniejszych miejscowości, m.in.: Do protestu przyłączyły się m.in.: „Włóknolen” w  Lęborku, Spółdzielnia Metalowo-Odlewnicza „Spomel” w  Lęborku, Zakłady Wytwórcze Aparatury Wysokiego Napięcia „Ewar” w Lęborku, Fabryka Rękawiczek i Odzieży Skórzanej „Alka” w Miastku, Zakład Przemysłu Drzewnego „Sławodrzew” w  Sławnie, Przedsiębiorstwo Budownictwa Rolniczego w Sławnie, Państwowe Ośrodki Maszynowe w Bytowie i Człuchowie. Łącznie, do 31 sieprnia 1980 strajkowało ok. 9 tys. osób w 42 zakładach.

CZYTAJ TEŻ

Ustka była pierwsza
Pierwszym zakładem w regionie, który przerwał pracę w sierpniu 1980 roku była Stocznia Ustka. W poniedziałek.,18 sierpnia, o godz. 10.00 decyzję o strajku w Stoczni Ustka podjęto na zapadni Wydziału K 1. - Wszyscy ludzie z tego działu przestali pracować, a do nich zaczęli dołączać kolejni stoczniowcy z drugiej strony rzeki – wspominał przed laty Jerzy Borzyszkowski, uczestnik sierpniowych strajków, ostatni przewodniczący NSZZ „Solidarność” w Stoczni Ustka. - O godzinie 12. w tym miejscu był już wielki tłum. W stoczni pracowało wtedy około 1400 ludzi. Mimo że łączność z Gdańskiem była przerwana, to ludzie wiedzieli, co się tam dzieje z radia Wolna Europa.

Zdaniem strajkujących wówczas robotników w Ustce, najważniejszym dniem był 24 sierpnia. Wtedy ks. Ryszard Tajner odprawił mszę na terenie zakładu dla zmęczonych robotników. - To było nabożeństwo, ale też i wielkie widowisko, w którym odczuwało się wielką, międzyludzką solidarność - zaznacza Borzyszkowski. - Wszyscy już byliśmy zmęczeni, a msza wzmocniła w ludziach wiarę w zwycięstwo. Wśród strajkujących w usteckiej stoczni znalazł się także Jacek Graczyk, obecny burmistrz Ustki, wówczas starszy mistrz na wydziale W-3  . - Nie należałem do inspiratorów, ani organizatorów strajku. Zajmowałem się produkcją, a to co się wówczas działo traktowałem jako rzecz, na którą nie mam większego wpływu. Ponadto 1 sierpnia urodził mi się syn i byłem zaprzątnięty sprawami domowymi. W pamięci utkwiło mi powszechne lenistwo, czyli leżenie, opalanie się i granie w karty – wspominał przed laty w rozmowie z „Głosem” Jacek Graczyk.

Słupska “Solidarność”
Po szczęśliwym zakończeniu strajku, przedstawiciele kilku słupskich zakładów - Famarolu, Sezamoru, Kapeny i ZNMR zdecydowali się na próbę utworzenia niezależnych związków zawodowych w Słupsku. Udało się to dopiero na początku września, po tym jak Zbigniew Głowacki, I sekretarz KW PZPR w Słupsku, udostępnił pracownikom salę w klubie "Emka". Tam 5 września 1980 zebrali się przedstawiciele 20 zakładów z województwa słupskiego. W ten sposób powstał Międzyzakładowy Komitet Założycielski - MKZ. Jak podaje Hałagida, w czasie obrad wybrano prezydium, w którego skład weszli: Kazimierz Duda (przewodniczący), Roman Kurnatowski (wiceprzewodniczący), Stanisław Krajewski (wiceprzewodniczący), Stanisław Gargol, Zbigniew Hoppe, Władysław Tatarczany i  Mieczysław Kluzik. Przedstawicielem słupskiej MOZ w gdańskim Międzyzakładowym Komitecie Założycielskim (później Krajowej Komisji Porozumiewawczej) został Kurnatowski. 10 września 1980 roku powstał Wojewódzki Międzyzakładowy Komitet Założycielski NSZZ w Słupsku. W czasie tego spotkania prezydium poszerzono o kolejne osoby. Do wyżej wymienionych dołączyli: Zenon Lasoń, Krystyna Kuśmierczyk, Edmund Pacyński, Marek Wańkowski, Marian Kolasa. W późniejszym okresie w skład prezydium MKZ weszli m.in.: Alina Grzegorczyk, Mirosław Pająk, Alina Iciaszek, Alicja Patiuk, Henryk Wiczkowski, Stefan Korejwo, Stanisław Łach, Wojciech Zierke, Leszek Sendobry, Władysław Stojak i Lech Komin. Rzecznikiem prasowym MKZ został Krystian Specht z Lęborka, a radcą prawnym (i nieoficjalnym doradcą) adwokat Anna Bogucka-Skowrońska. W latach 1980-1981 słupscy działacze „Solidarności” redagowali i wydawali pismo „Solidarność Słupska”, które ukazywało się także pod tytułem „Słupska Solidarność”.

Koronawirusowe absurdy. #ZROZUM

Wideo

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3